“The one duty we owe to history is to rewrite it” – Oscar Wilde

Eleonora, of de farce van de tragedie is een tijdreis naar het Napels van de achttiende eeuw. Een historica wil het levensverhaal van Eleonora Fonseca Pimentel neerschrijven. Grote kans dat u nooit van haar heeft gehoord. Ze was nochtans een beroemde dichteres en aanvoerster van de Napolitaanse revolutie en haar verhaal is hartverscheurdend tragisch.

Gepassioneerd door die geschiedenis reist de historica af naar Napels en neemt een stagiair mee als archivaris. Haar man, ook geschiedkundige, is sceptisch, zowel over het boek als over de beweegredenen om een stagiair op sleeptouw te nemen. Wanneer hij onverwacht in Napels opduikt, vindt hij zijn vrouw en haar stagiair helemaal opgeslorpt door hun onderwerp. 

De drie proberen samen vorm te geven aan het boek-in-ontwikkeling. Maar jaloezie, scheve machtsverhoudingen tussen man en vrouw of docent en stagiair en verschillende perspectieven over hoe aan geschiedschrijving te doen vertroebelen het proces. Heden en verleden spiegelen zich aan elkaar en beginnen door elkaar te lopen. Het spook van de geschiedenis doemt langzaam op in het nu. 

Enkele jaren geleden kreeg ik van Manja Topper het boek Dierbare Eleonora, een gepassioneerd vrouwenleven in het Napels van de achttiende eeuw van Maria Antonietta Macciocchi in vertaling van Annegret Böttner en Els Naaijkens. Het boek vermengt historische feiten met fictieve dialogen om de geschiedenis opnieuw en aangrijpend tot leven te wekken. Deze eigenzinnige persoonlijke manier van geschiedschrijving, bracht ons bij het idee om dit stuk te schrijven waarin 'historische waarheid' zelf de bron van conflict is. De eigenlijke tragedie (en farce!) is dat we de geschiedenis vaak pas interessant vinden, als we er iets van onszelf in herkennen en dat we zo nooit kunnen hervertellen zonder ze zo te kneden dat ze in ons narratief past. Tegelijkertijd kunnen we ze niet ongemoeid laten zonder de historische stiltes en onrechtvaardigheden te bestendigen. Uit het boek van Macchiocchi heb ik enkele levendige dialogen en scènes tussen historische personages direct of parafraserend in het stuk overgenomen. 

Van en met Manja Topper, Jonathan Zeebregts, Artun Alaska Arasli, Ramses van den Hurk, Dúlio Duarte, en andere
Tekst Joachim Robbrecht with the help of Artun Alaska Arasli